Το σημερινό μας άρθρο είναι το τρίτο μιας τριλογίας για την ευπρέπεια της Εκκλησιαστικής Λατρευτικής Μουσικής κατά την περίοδο της Μ. Τεσσαρακοστής (την οποία διανύουμε και εφθάσαμε ήδη στο μέσον της) και για τα δύο θεμελιώθη χαρακτηριστικά αυτής της Μουσικής, η οποία είναι, α) από μεν τεχνικής πλευράς, αυστηρά μονοφωνική και β) από θεολογικής επόψεως, αυστηρότατα φωνητική και μη οργανική. Περιγράφοντας αυτά τα δύο χαρακτηριστικά τής Ψαλτικής, φθάσαμε και σε ένα φλέγον κατά τις τελευταίες δεκαετίες ζήτημα, της χρήσεως από πολλούς ιεροψάλτες ενός ηλεκτρονικού μηχανήματος (πλέον και ηλεκτρονικής εφαρμογής σε κινητά τηλέφωνα και tablets), με το οποίο συνοδεύουν την Ψαλμωδία τους, παραβαίνοντας τους αυστηρούς επ’ αυτού Κανόνες των Οικουμενικών Συνόδων της Ανατολικής Εκκλησίας, αγνοώντας σχετικές θεολογήσεις των θεοφόρων Πατέρων και μάλιστα, αδιαφορώντας για τη σαφέστατη Εγκύκλιο της Ι. Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος, «Περί της χρήσεως ηλεκτρονικών μέσων εν τω ιερώ αναλογίω κατά την Θείαν Λατρείαν» (Αριθμ. Πρωτ. 5080/2018, Διεκπ. 304, Αθήνα 14η Φεβρουαρίου 2019), η οποία το απαγορεύει πολύ αυστηρά. Όπως ήδη γράψαμε στα δύο προηγούμενα άρθρα μας, το εν λόγω μουσικό όργανο καλείται Ηλεκτρονικός Ισοκράτης.
Σήμερα θα καταθέσουμε στο αναγνωστικό μας κοινό μία σειρά προσωπικών επιχειρημάτων, γιατί η χρήση τού Ηλεκτρονικού Ισοκράτη στη Θεία Λατρεία είναι κυριολεκτικώς καταστροφική, καλλιεργείται δε και καλλιεργεί τη φιλαυτία, τη φιληδονία και τη φιλαργυρία, τις μητέρες όλων των μικρών και μεγάλων παθών τού ανθρώπου. Κάποιοι ίσως θεωρήσουν ότι δημιουργούμε ζήτημα εκεί όπου δεν υπάρχει· όμως, υπάρχει. Είναι τεράστιο και, συν τοις άλλοις, είναι θεολογικό και ηθικό.
Από τον Ηλεκτρονικό Ισοκράτη θίγεται και αλλοιώνεται η σχεδόν δισχιλιετής Ψαλτική μας Παράδοση, η οποία, όπως γράψαμε, υπήρξε ανέκαθεν φωνητική, μονοφωνική και μη οργανική.
Κινδυνεύει – όχι μόνο μακροπρόθεσμα, αλλ’ ήδη άμεσα – το Λειτουργικό Ήθος της Ορθόδοξης Εκκλησίας, σύμφωνα και με όσα έχουμε γράψει στα δύο προηγούμενα άρθρα μας. Ήδη, πολλοί από το Εκκλησίασμα δυσανασχετούν με την χρήση τού οργάνου στους Ναούς και για το πλήθος των ακαταστασιών που επιφέρει, αλλ’ οι αρμόδιοι «άδουσι και ψάλλουσι» …αμέριμνοι.
Υποκαθίσταται το έμψυχο υλικό των βοηθών και των μαθητευόμενων ιεροψαλτών από άψυχα μηχανήματα και, εφόσον «η δουλειά» γίνεται και με τον Ηλεκτρονικό Ισοκράτη, ατονεί και το ενδιαφέρον των ιεροψαλτών να αναζητήσουν νέους μαθητευόμενους βοηθούς και διαδόχους των στο ιερό διακόνημά τους. Επαναπαύονται στην εύκολη και ανώδυνη λύση, αδιαφορώντας για τις τραγικές πνευματικές επιπτώσεις και τις συνέπειες των επιλογών τους.
Εμποδίζεται και αναστέλλεται έμμεσα ή άμεσα η διαφύλαξη και διάδοση της Ελληνορθόδοξης Ψαλτικής Τέχνης, καθώς οι ιεροψάλτες ικανοποιούν την φιληδονία τους με την, υποστηριζόμενη μηχανικά, ηδονική ψαλτική τους απόδοση, μάλιστα χωρίς προσπάθεια ή κόπο, ενώ συγχρόνως εκτρέφουν το αδηφάγο τέρας τής φιλαυτίας των· διότι, τι άλλο από φιλαυτία είναι η αδιαφορία για το κακό το οποίο επιφέρουν;
Ακόμη, εμποδίζεται και αναστέλλεται η έμμεση θεολογική κατήχηση και η ηθική παιδαγωγία, που ασκείται στον λαό διά της Ελληνορθόδοξης Υμνογραφίας και της ιεράς Ψαλμωδίας, όπως έχουμε γράψει και αναλύσει σε παλαιότερα άρθρα. Όσο ολιγότεροι μαθαίνουν Ψαλτική, τόσο πτωχεύει η θεολογική κατάρτιση του Πληρώματος της Εκκλησίας. Τέτοιου είδους πρακτικές εκεί οδηγούν. Αυτό επιθυμούμε; Ο ιεροψάλτης, διά της Ψαλμωδίας, καθίσταται ιεραπόστολος του Χριστού, βοηθώντας τον λαό να αναζωπυρώνει τη μετοχή του στη Λατρεία. Είναι εμφανές, πόσο συχνότερα εκκλησιάζονται οι νέοι που ψάλλουν στα ιερά Αναλόγια, από τους υπόλοιπους που περιστασιακώς στέκονται απλώς στον Ναό και ακροώνται χωρίς να κατανοούν τα λεγόμενα και τα τελούμενα.
Τέλος, αλλοιώνεται η ποιότητα της Ψαλτικής. Ίσως, ο Ηλεκτρονικός Ισοκράτης δίδει εντύπωση ανθρώπινης φωνής, αλλά σε καμία περίπτωση δεν την φθάνει: Κάθε ήχος είναι, ουσιαστικά, ένα σύνολο παλμικών δονήσεων της ηχογόνου πηγής, που με τη μορφή κυμάτων μεταδίδεται στον αέρα. Αν με ψηφιακά μέσα καταγράψουμε μία σταθερή νότα ανθρώπινης φωνής, θα δούμε στο διάγραμμα των παλμικών κινήσεών της ότι δεν υπάρχει περιοδικότητα σ’ αυτές. Η διαδοχή τους γίνεται τυχαία και σε αυτό οφείλεται το μεγαλείο και η ζωντάνια της ανθρώπινης φωνής. Αν όμως απομονώσουμε ένα τμήμα συχνοτήτων της καταγεγραμμένης ανθρώπινης φωνής και το πολλαπλασιάσουμε ηλεκτρονικά, ο ήχος που θα λάβουμε από τα μηχανήματα αναπαραγωγής δεν θα έχει καμία σχέση με τον αρχικό, διότι πλέον οι παλμικές δονήσεις έχουν γίνει περιοδικές· μη τυχαίες. Επομένως, όσο κοντά στη φυσική ανθρώπινη φωνή και να φτάσει ο Ηλεκτρονικός Ισοκράτης, ποτέ δεν θα μπορέσει να επιτύχει τη ζωντάνια και το κάλλος εκείνης.
Αν συνεχιστεί η ελεύθερη χρήση του Ηλεκτρονικού Ισοκράτη στη Λατρεία, καραδοκεί μέγας κίνδυνος το όργανο αυτό να χρησιμοποιείται άκριτα στην Ψαλτική για εναρμονισμένα Ισοκρατήματα, που, εν τέλει, θα οδηγήσουν σε ευρωπαϊκού τύπου εναρμονίσεις του Βυζαντινού Μέλους.
Επιπλέον, πολλοί θα «γλυκαθούν» από την οικονομική εκμετάλλευση τέτοιων μηχανημάτων ή εφαρμογών (apps), ώστε σύντομα θα δούμε να κυκλοφορούν και «Ηλεκτρονικοί Κανονάρχες» και «Ηλεκτρονικοί Βοηθοί Ψάλτες», γιατί όχι και «Ηλεκτρονικοί Πρωτοψάλτες». Τι νομίζετε, «άγιοι ιεροψάλτες», είναι δύσκολο να γίνουν και αυτά;
Πολλά ακόμη επιχειρήματα θα μπορούσαν να αναφερθούν, αλλ’ «επιλείψει γαρ με διηγούμενον ο χρόνος» και ο χώρος. Ένα μόνον ας μην ξεχνούμε: Θεολογικώς, η χρήση μουσικών οργάνων (άρα και Ηλεκτρονικού Ισοκράτου) στην Ορθόδοξη Λατρεία είναι αίρεση και επιστροφή στις πρακτικές της ειδωλολατρείας και του Ιουδαϊσμού. «Στώμεν καλώς!».
Πηγή : Εφημερίδα Θεσσαλία https://e-thessalia.gr/psalmodia-kai-ilektronikos-isokratis-proodos-i-kataptosi-v-meros/
