Στο περασμένο άρθρο που δημοσιεύθηκε την Παρασκευή 7 Μαρτίου, έγραψα μερικές σκέψεις, αλλά κυρίως μετέφερα κάποιες απόψεις σπουδαίων προσωπικοτήτων, για την πνευματική διάσταση της Ψαλμωδίας στον χώρο της Ορθόδοξης Λατρείας. Σε εκείνο το άρθρο είδαμε και τις θεολογικές διαστάσεις τού ότι η Εκκλησία απέρριψε τη χρήση μουσικών οργάνων στην ανύμνηση του Αγίου Τριαδικού Θεού, εφόσον κάτι τέτοιο μάς γυρίζει πίσω σε Ιουδαϊκές και ειδωλολατρικές τελετουργικές συνήθειες. Το ζήτημα, βεβαίως, είναι τεράστιο και δεν εξαντλείται στο στενό πλαίσιο ενός άρθρου, γι’ αυτό ας μας επιτραπεί κάτι ακόμη να συμπληρώσουμε σήμερα.
Μεταφέρω ξανά εδώ ένα απόσπασμα από τη βαθιά ανάλυση του Στέλιου Ράμφου, που είδαμε στο προηγούμενο άρθρο, για να το συνδέσω με τα επόμενα: «Η ενόργανη μουσική δεν προσιδιάζει στην απλότητα του χαρακτήρα της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Είναι ένα πολυδαίδαλο οικοδόμημα, μέσα στους θόλους και τη διαρρύθμιση του οποίου ο εισερχόμενος εμπλέκεται επικίνδυνα και παραπλανάται. Με μέσο την ενόργανη ως εκ τούτου και πολυφωνική μουσική, ο συμμετέχων πιστός μετατρέπεται σιωπηλά σε παθητικό ακροατή, ο όποιος αρκείται σε μία απλή συναισθηματική έξαρση. Νομίζει πως οδηγείται στον Θεό μέσω της έξωθεν επιβαλλόμενης χαράς ή θλίψεως, μέσω της ανεξέλεγκτης ευχαρίστησης, που ίσως να οδηγεί σε ηδονή των αισθήσεων, αλλά τελικώς αποτυγχάνει την επικοινωνία με τον Θεό». Και συνεχίζει: «Χαίρεται και αγαλλιά για την ύπαρξη και την παρουσία τού Θεού κατά τη λατρεία, αλλά φεύγει από τον ναό με το κενό, ότι δεν κατόρθωσε να Τον δει από κοντά, να Του απευθύνει τον λόγο του και να δεχθή τον Λόγο Εκείνου».
Αλλ’ ο Ράμφος δεν μένει μόνο εδώ. Εμβαθύνει στην ουσία τής Ορθόδοξης Ψαλμωδίας. Γράφει: «Αντιθέτως, η απλή ομοφωνική ανόργανη μουσική βοηθά τον πιστό να παραστή μπροστά στον Θεό και χωρίς συναισθηματισμούς να εξομολογηθή ενώπιος ενωπίω, με μόνο δώρο την τέλεια και ανυπόκριτη αγάπη προς Εκείνον, ο όποιος «αγάπη εστίν». Αυτός ο πιστός ξέρει γιατί λατρεύει τον Θεό, γιατί υμνεί, ευλογεί, προσκυνεί, δοξολογεί και ευχαριστεί… γιατί ικετεύει τον Θεό. Δεν παρορμάται από ευμετάβλητα συναισθήματα για να κάνει όλα αυτά. Έτσι, ο απλός του λόγος γίνεται επικοινωνία και «εξοικείωση» με την Αγία Τριάδα. Ώστε, η μουσική τού προσφέρει την εμπειρία τής θέωσης, χωρίς να τον πλανά με ψευδείς υποσχέσεις… Γι’ αυτό στην Ανατολή εκφράστηκε εκείνη η ρήση του ιερού Χρυσοστόμου, της οποίας τη διατύπωση δε θα συγχωρούσε ποτέ η Δύση: «Καν γεγηρακώς τις ή, καν νέος, καν δασύφωνος, καν ρυθμού παντός άπειρος, ουδέν έγκλημα γίνεται. Το ζητούμενον ενταύθα, ψυχή νήφουσα, διεγηγερμένη διάνοια, καρδία κατανενυγμένη, λογισμός ερρωμένος, συνειδός εκκεκαθαρμένον».
Δυστυχώς, κάθε καλό φθονείται από τον Εχθρό τού Καλού, ο οποίος κάνει τα πάντα για να προσβάλλει τον Δημιουργό και τις αγαθές Δωρεές Του. Δεν θα έμενε στο απυρόβλητο ούτε αυτός ο σπουδαίος θησαυρός μας, η Ορθόδοξη Λατρευτική Ψαλτική Τέχνη. Αφού ο «μισόκαλος» με τα πάσης φύσεως όργανά του δεν κατόρθωσε να την καταργήσει διά τής επιβολής Δυτικής Πολυφωνίας από τους Βαυαρούς, σπεύδει τις τελευταίες δεκαετίες να την αλλοιώσει με την χρήση τής τεχνολογίας. Ο λόγος, ασφαλώς, για τον λεγόμενο «Ηλεκτρονικό Ισοκράτη», ένα ηλεκτρονικό μουσικό όργανο που η ακρισία των ιεροψαλτών και τα ασθενή αντανακλαστικά τής Ποιμένουσας Εκκλησίας επέτρεψαν να πορθήσει τα Ιερά Αναλόγια των Ορθοδόξων Ναών ανά την Ελλάδα.
Ο Ηλεκτρονικός Ισοκράτης είναι ένα πληκτροφόρο μουσικό όργανο, αναλογικό ή και ψηφιακό, που μιμείται με πολύ μεγάλη προσέγγιση την ανθρώπινη φωνή. Οι Ιεροψάλτες που καταφεύγουν στην εύκολη λύση τού Η.Ι., ενώ ψάλλουν, πληκτρολογούν διάφορες νότες, ώστε να συνοδεύονται από ένα είδος ηλεκτρονικού Ισοκρατήματος, μια συνήχηση, δηλαδή, της Βάσης τής Κλίμακας τού Ήχου που ψάλλουν. Αυτό το μουσικό όργανο, λοιπόν, διεισδύει ολοένα και περισσότερο σε πλήθος Ορθοδόξων Ναών, τάχα για να αναπληρώσει – κατά τους υποστηρικτές του – το κενό τής απουσίας έμψυχου δυναμικού, την έλλειψη, δηλαδή, καλών βοηθών Ισοκρατών. Το πράγμα πήρε ανεξέλεγκτες διαστάσεις από τη στιγμή που ο Η.Ι. έγινε και εφαρμογή (app) για κινητά τηλέφωνα, τα οποία λίαν ευκόλως συνδέονται με τις ηχητικές εγκαταστάσεις των Ιερών μας Ναών!
Ο επιφανειακός σκοπός σίγουρα φαίνεται αγαθός, αφού οι χρήστες τού οργάνου επικαλούνται την μουσική ευπρέπεια των Ναών και την ψυχική βοήθεια των πιστών. Αν όμως ψάξουμε στο βάθος, θα βρούμε πολλές και ποικίλες εφάμαρτες καταστάσεις, όπως: Ανυπακοή στους ιερούς Κανόνες των Οικουμενικών Συνόδων και στις αυστηρές υποδείξεις των Αγίων Πατέρων τής Εκκλησίας μας περί μη χρήσεως μουσικών οργάνων στην Λατρεία· κενόδοξη καταφυγή στην εύκολη λύση εκ μέρους των Ιεροψαλτών· εγωιστική αδιαφορία για τη μεγίστη πνευματική ζημία τού λαού με την καταστροφή τής προσευχής του και για τη διάλυση τής Λατρευτικής Συνάξεως· τύφλωση και έλλειψη διακρίσεως μεταξύ τού καλού και του πονηρού· ακόμη – ακόμη, οικονομικά συμφέροντα, καλά κρυμμένα πίσω από το εμπόριο των σχετικών μουσικών οργάνων και ψηφιακών εφαρμογών.
Αλλά, θα γράψουμε λεπτομέρειες στο επόμενο άρθρο μας, μιας και το ζήτημα έχει πολλές και βαθιές διαστάσεις.
Συνεχίζεται.
Πηγή : Εφημερίδα Θεσσαλία https://e-thessalia.gr/psalmodia-kai-ilektronikos-isokratis-proodos-i-kataptosi-a-meros/
