Η Κυριακή τής Τυρινής είναι αφιερωμένη στην ανάμνηση της εξώσεως των Πρωτοπλάστων από τον επί γης Παράδεισο. Αν και η υμνογραφία των Ακολουθιών όλου τού έτους ενσωματώνει με διάχυτο τρόπο αναφορές στον Αδάμ και στις περί αυτόν θεολογήσεις και τυπολογήσεις, η περίοδος τού Τριωδίου παρουσιάζει σημαντική και εύλογη έξαρση αναφορών. Εντούτοις, η πληθωρικότερη υμνογραφική διατύπωση των θεολογήσεων για τον Αδάμ απαντά στις Ακολουθίες τής Κυριακής τής Τυρινής, όπου ο χαρακτήρας των ύμνων διαφοροποιείται αισθητά από κάθε άλλη περίπτωση. Εδώ αποτυπώνονται ύψιστα δόγματα και παραδόσεις πίστεως, που καλύπτουν όλες τις φάσεις τού βίου τών Πρωτοπλάστων: Πτώση (αμαρτία) – Έξωση (από τον Παράδεισο)· Συναίσθηση (απώλειας) – Συντριβή (θρήνος)· Μοναξιά (χωρίς Θεό) – Βάσανος βίου (από τον διάβολο)· Θάνατος (πνεύματος, τελικά και σώματος) – Άδης (αναμονή)· Ελπίδα (σωτηρίας) – Ανάσταση (από τον Χριστό).
– Η περί Αδάμ υμνογραφία: Τὸ όνομα τού Αδάμ στην υμνογραφική γλώσσα χρησιμοποιείται συχνά ως περιεκτικό ουσιαστικό. Στην περίπτωση αυτή, όταν ο ποιητής γράφει Αδάμ δηλώνει:
α) Το ζεύγος Αδάμ-Εύα («Ο ποιητής και λυτρωτής… Χριστός ο Κύριος… τον Αδάμ ηλευθέρωσε.» Αλλ’ ο Κύριος δεν «ηλευθέρωσε» μόνο τον Αδάμ· εξυπακούεται ότι «ηλευθερώθη» και η Εύα.)
β) Όλη την ανθρωπότητα («Εγώ ειμι ο Θεός… ο λύσας την αμαρτίαν του προπάτορος Αδάμ». Αλλ’ ο Κύριος «έλυσε τας αμαρτίας» όλης της ανθρωπότητος· όχι μόνο τού Αδάμ.)
Όταν οι άγιοι Υμνογράφοι αναφέρονται στον Αδάμ (είτε κυριολεκτικώς ως πρόσωπο, είτε ως περιεκτικό ουσιαστικό), αναφέρονται σε αυτόν ως οντολογικό υπαρκτό ιστορικό πρόσωπο και όχι ως ένα συμβολισμό. Αυτή είναι η πίστη τής Ορθοδόξου Εκκλησιας. Πώς αλλιώς να είναι; Το Πάθος, η θεόσωμος Ταφή, η εκ νεκρών Ανάσταση, η ενσώματος Ανάληψη τού Κυρίου και η κάθοδος τού Αγίου Πνεύματος (τού Άλλου Παρακλήτου) στον κόσμο είναι αδιαμφισβήτητα ιστορικά γεγονότα τού Θείου Σχεδίου τής Σωτηρίας, τα οποία δεν θα είχαν διαδραματιστεί μέσα στον χρόνο και στον τόπο, εάν η Πτώση τού οντολογικού Αδάμ δεν ήταν και αυτή οντολογική.
– Θεολογικά και Δογματικά πορίσματα από την υμνογραφία τής Τυρινής Κυριακής: Δεν είναι δυνατό, δυστυχώς, να χωρέσουν εδώ παραθέματα από τους ύμνους τής Τυρινής, γι’ αυτό μόνο θα συνοψίσω σε λακωνικές προτάσεις τις θεολογήσεις που ερανίζονται από αυτούς:
Ο Κύριος είναι Δημιουργός (Πλάστης). Ὁ Αδάμ επλάσθη «εκ χοός». Έλαβε ψυχή ζώσα διά τής εμφυσήσεως πνοής από τον Κύριο. Ο άνθρωπος, ως άρχων και κορωνίδα τής Δημιουργίας, ορίστηκε να ζει στον θεόκτιστο Παράδεισο ως ομοδίαιτος των Αγγέλων, να τον εργάζεται και να τον φυλάσσει. Οι ιδιότητες τού Παραδείσου περιγράφονται γλαφυρότατα στην υμνογραφία: τιμή (= αξία), κάλλος, ευφροσύνη, απόλαυσις, τερπνότης, χαρά, τρυφή, άνθη· ακόμη, θρόϊσμα φύλλων, διά τού οποίου ο Παράδεισος «κέκτηται παρρησίαν πρεσβείας» προς τον Κύριο!
Ο Σατανάς είναι παρών και παρακολουθεί την Δημιουργία. Χαρακτηριστικά του: δολιότητα, πανουργία, πειρασμός και απάτη. Εκμεταλλεύεται τα δημιουργήματα τού Κυρίου (όφη, γυναίκα και άνδρα). Η υπακοή στον Σατανά χωρίζει τον άνθρωπο από την Δόξα τού Θεού. Η παρακοή στην εντολή του Θεού γέννησε θάνατο· την θνητότητα. Παρακοή, εν προκειμένω, είναι η μη τήρηση τής νηστείας. Ως θνητός, πλέον, ο Αδάμ δεν μπορεί να παραμείνει στον Παράδεισο, εξοστρακίζεται και χωρίζεται από τον Θεό. Οι πύλες τού Παραδείσου κλείνονται και φυλάσσονται απαραβίαστες. Τότε, ο Αδάμ κάθεται και θρηνεί απέναντι τού Παραδείσου.
Οι Πρωτόπλαστοι στον Παράδεισο ήσαν γυμνοί, ενδεδυμένοι θεοΰφαντο στολή Θείας Δόξης. Μετά την Πτώση αποκτούν αίσθηση τής γυμνότητος και καταφεύγουν στα φύλλα συκής.
Εκτός τού Παραδείσου είναι και γυμνοί εκ της Θειας Χάριτος και χωρίς καμμία συμβατική προστασία από την εχθρική, πλέον, φύση. Μόνη παρηγορία τους αποτελούν οι θεόραπτοι Δερμάτινοι Χιτώνες τού Θείου Ελέους, εφόσον οι ίδιοι δεν έχουν αρχίσει ακόμη να επινοούν Πολιτισμό. Η προς πορισμόν των άκρως απαραιτήτων εργασία είναι λίαν έμπονος. Ο Αδάμ παρουσιάζεται μετανοημένος και αντιμετωπίζει την έξωση από τον Παράδεισο με γοερους θρήνους, οδυρμούς και ολολυσμούς. Ο πόνος της εξώσεως επηρεάζει σύνολη την ψυχο-σωματική του υπόσταση. «Τύπτων τα όψεις θρηνεί, ελεεινή τη φωνή.»
Η παράβαση μιας εντολής καθιστά τον άνθρωπον ένοχο εφ’ όλου τού Νόμου τού Θεού και στερημένο από όλη την Χάρη («μίαν εντολήν παρέβην την του Δεσπότου, και των αγαθών παντοίων εστέρημαι»). Αλλ’ η συγχωρητικότητα, το φιλεύσπλαγχνον και φιλελεήμον του Θεού, θα ανακάλεσει και θα εισαγάγει πάλι στον Παράδεισο τον Αδάμ και «τους εξ Αδάμ».
Ο συν-Δημιουργός Λόγος τού Πατρός που συνομιλεί με τους Πρωτοπλάστους στον Παράδεισο είναι αυτός ο «εν υστέροις τοις χρόνοις» Ενανθρωπήσας Υιός, ο οποίος σαρκώθηκε εκ Παρθένου. Από τον σαρκωθέντα Ιησού Χριστό πραγματοποιήθηκε, τελικώς, η Ανάκλησις τού Αδάμ. Όμως δεν πρόκειται απλώς για Ανάκληση στον Παράδεισο, αλλά για Κλήση σε κάτι ασυγκρίτως ανώτερο και αιώνιο: στην Βασιλεία των Ουρανών!
Καλό Στάδιον, αδελφοί!
Πηγή : Εφημερίδα Θεσσαλία
